Ken Libbrecht`s Field Guide to Snowflakes

Je hebt van die boeken die je in de boekhandel vindt, je neemt ze op, bekijkt ze, legt ze weer neer, loopt weg, en vervolgens draai je je om pakt het boek nogmaals op en koop het. Dat gebeurde me ook met dit boek. Ik heb al eerder foto’s van sneeuwvlokken onder de microscoop gezien, ik heb zelf sneeuwvlokken onder de microscoop proberen te bekijken (met weinig succes) maar `Ken Libbrecht’s Field Guide to Snowflakes’ bevat echt prachtige microfoto’s van sneeuwvlokken. Zoals de titel van het boek al aangeeft is het niet zomaar een fotoboekje. Deel 1 van het boek behandelt de  fundamenten van sneeuwvlokken zoals morfologie, symmetrie, waarom men geen twee gelijke sneeuwvlokken kan vinden, kristalfacetten, kristalgroei en de daarbij behorende vormen, sublimatie en classificatie van de sneeuwvlokvormen. Deel 2 is de veld gids, waarin de verschillende vormen waarin men sneeuwvlokken kan vinden meer in detail besproken worden. Deel 3 gaat in op de manier waarop men sneeuwkristallen kan observeren en fotograferen.

De informatie die men kan vinden in dit boek kan men ook op Libbrecht’s prachtige website Snowcrystals.com vinden.

Titel: Ken Libbrecht’s Field Guide to Snowflakes
Auteur: Kenneth Libbrecht
Jaar: 2006
Uitgever: Voyageur Press
ISBN:  97807060326459

Image result for Ken Libbrecht`s Field Guide to Snowflakes

Mikroskopieren ganz einfach

Sinds ik lid ben geworden van een microscoop vereniging NGVM  verzamel ik ook boeken over microscopie, waarbij vooral boeken voor de beginneling mijn speciale aandacht krijgen. Een van de uitgevers die een indrukwekkend repertoire op dit gebied heeft opgebouwd is het Duitse Kosmos. Ik heb enkele boeken in mij  bezit over dit onderwerp van voor de 2de wereldoorlog. In deze blog wil ik twee (meer recente) microscopie boeken van Kosmos behandelen, beiden van dezelde auteur Bruno P. Kremer, een boek voor beginnelingen en een voor gevorderden.

Een boek voor de beginnelingen is `Mikroskopieren ganz einfach’.  Het boek begint met uit te leggen wat me zoal nodig heeft om een eigen microscopeerlab in te richten en ook waar een en ander te verkrijgen is. Jammer genoeg worden alleen maar Duitse bedrijven genoemd. Uiteraard wordt de werking, maar ook onderhoud en gebruik van de microscoop behandeld. De benadering die hier gehanteerd wordt is echter zeer praktisch gericht op het doen van waarnemingen en de stappen die men daarbij moet doorlopen. Een eenvoudig voorbeeld hiervoor is het uitleggen hoeveel water er onder een dekglaasje hoort te zijn. Een deel van het boek richt zich op het snijden en kleuren van preparaten alsmede de verschillende types preparaten die men kan maken . De verschillende types cellen hetgeen iets verder gaat dan alleen maar het verschil tussen planten en dierencellen maar o.a. hoe men de plasma stromen in verschillende types cellen kan waarnemen. Het klassieke omzetten van het waargenomene in een tekening wordt ook niet geschuwd. Het hooi infuus of het leven in sloot en plas komt uiteraard ook ter sprake. Hout, bacteriën, bladeren, haren, insecten, stof, stuifmeel, etc. worden gedetailleerd behandeld. Een goede tip vond ik hoe men met wat lijm een dun preparaat van de bovenkant van een blad kon maken. Het gebruik van filters waaronder polarisatiefilters bij chemicaliën en gesteentes zodat men prachtige verkleuringen kan waarnemen. Het boek sluit af met een hoofdstuk over microfotografie.

Titel: Mikroskopieren ganz einfach
Auteurs: Bruno P. Kremer
Jaar: 2008
Uitgever: Kosmos (www.kosmos.de)
ISBN: 9783440113400

Het boek en het badwater

Afgelopen jaar heb ik het om allerlei redenen te druk gehad om me eens door de stapel papieren boeken die ik gekocht heb heen te werken. Nu ik weer wat meer tijd heb ga ik een serieuze poging wagen om ze daadwerkelijk te lezen.

Een van die boeken (eigenlijk boekje) was “Het boek en het badwater” van Lisa Kuitert. Over de betekenis van papieren boeken.  Het was een leuk boek om te lezen. Elk boek over een onderwerp waar je zelf een “sterke” mening over hebt en waarvan je dacht dat je er wel een beetje kennis vergaart had, als dat je dan nog kan verrassen met feiten waarvan je je nog niet bewust was dan praat men over een goed boek. Als dan de schrijfstijl en het onderwerp je aanspreken dan is dat allemaal een extra pluspunt.

Het boek bespreekt de huidige stand van zaken op de Nederlandse boekenmarkt waarbij het dan vooral gaat over de impact die e-books hebben op de boekenmarkt, op boekhandels op boekenliefhebbers en natuurlijk op lezers van boeken. Naast de huidige stand van zaken wordt ook de historie behandeld waarbij uiteraard allerlei buitenissigheden waar boekenliefhebbers zich aan bezondigen de revue passeren. De voor- en nadelen van e-books en papieren boeken worden uitgebreid besproken. Vooral is dit boek echter een hartstochtelijk onderbouwd pleidooi voor het papieren boek.

Voor mij was dit boek ook een feest van herkenning.

Ik ben altijd al een fanatiek lezer geweest, iemand die gemakkelijk in de categorie “heavy book user” valt. Een “heavy book user” is iemand die elke maand een boek koopt en er minstens achttien per jaar leest. Mijn probleem is dat ik meet boeken aanschaf dan ik tijd heb om te lezen. Ook was ik een van de eerste die een e-book reader in Nederland had (Sony PRS-505, indertijd geïmporteerd uit de USA), en heb nu zowel een Kobo Aura als een Kindle Paperwhite in zijn bezit heeft. Na die eerste kennismaking heb ik altijd beweerd dat e-book readers vooral geschikt zijn voor leesboeken/romans maar niet zo geschikt voor studieboeken. Boeken die ik ter ontspanning lees, lees ik lineair, en dan is de e-book reader erg geschikt. Studieboeken lees ik echter niet lineair, ik blader veel als ik studeer en dan is een papieren boek veel geschikter. De e-book reader is door zijn compacte vorm ook erg geschikt om mee te nemen op reis een van de redenen waarom ik nooit zonder e-book reader de deur uit ga. Hierbij merk ik dan ook onmiddellijk op dat lezen van een e-book reader veel prettiger leest dan het lezen van je mobiel of tablet. Boeken ’s nachts, voor het slapen, lezen is tegenwoordig door de ingebouwde verlichting met een e-book reader ook gemakkelijker dan met een papieren boek. Maar nog een belangrijke reden om romans op een e-book reader te lezen is plaatsgebrek. Ik heb al teveel boeken en door mijn papieren leesboeken te vervangen door e-books kan ik plaats te creëren voor papieren studieboeken (sommige leesboeken hebben echter een ‘persoonlijke meerwaarde’ en zal men altijd bewaren).

Ik kan ook geen boekhandel (de goede, niet de ramsj zaken), antiquariaat op kringloopwinkel voorbijlopen zonder de zeer sterke drang te voelen om naar binnen te duiken. Scheltema, American Book Center en Waterstones zijn mijn of meer vaste pleisterplaatsen bij een bezoek aan het centrum van Amsterdam.

Het gedrag dat hierboven beschreven wordt is dus niet uniek is voor mij, velen schijnen een soortgelijke relatie met boeken en lezen te hebben aangegaan. Gedrag en varianten daarop dat vermakelijk beschreven wordt in dit boek.

Na het lezen van dit boek weet ik ook waar de inspiratie voor de Manga/Anime “Bungaku Shoujo” (Literature Girl, Book Girl) vandaan is gekomen. De (demonische?) vrouwelijke hoofdpersoon in deze serie is iemand die verhalen eet door het papier waarop ze gedrukt zijn te verorberen. Nu schijnen er inderdaad mensen te bestaan/bestonden die zich “tegoed” doen aan boeken, de zogenaamde “bibliophagen”.

Auteur: Lisa Kuitert
Titel: Het boek en het badwater (de betekenis van papieren boeken)
Uitgever: Amsterdam University Press
Jaar: 2015
ISBN: 9789089649034

Illustrated Guide to Home Chemistry Experiments en Make: Electronics

Ikzelf ben geabonneerd op het Amerikaanse tijdschrift Make een tijdschrift dat ik elke keer als ik een nieuw nummer ontvang met plezier lees. Make: Technology on your time beschrijft technologische – doe het zelf – projecten (ook wetenschappelijke).  Het tijdschrift kan men soms ook vinden in de losse verkoop in Nederland. Onder auspiciën van Make zijn er een aantal boeken uitgebracht die nuttig zijn voor degenen die thuis zelf willen experimenteren. Ik bespreek er hier twee, een boek over chemie en een boek over elektronica.

De – Illustrated Guide to Home Chemistry Experiments –  is geschreven voor de hobby-chemicus die thuis experimenten wil uitvoeren. Het is een gids die helpt bij het opzetten en gebruiken van een eigen Scheikunde laboratorium. Het boek geeft gedetailleerde instructies die het mogelijk maken om serieuze chemische experimenten zelf uit te voeren. Men leert scheidingsmethodes (bv het zuiveren van alcohol door destillatie), syntheses (bv de synthese van wintergroen olie uit aspirine), analytische chemie (bv analyse van zeewater), etc.

Titel: Illustrated Guide to Home Chemistry Experiments
All Lab, No Lecture
Auteur: Barbara Fritchman Thompson
Jaar: 2008
Uitgever: O’Reilly
ISBN: 9780596514921

Het tweede boek dat ik wil bespreken is – Make: Electronics – . Op de cover van dit boek staat – Learning by Discovery – en dat is precies wat men met dit boek gaat doen. Men leert de basis van de elektronica door vanaf het begin experimenten uit te voeren.  De basis van elektronische componenten wordt uitgebreid behandeld maar veel formules zal men niet in dit boek vinden. Enkele projecten zijn een inbraak alarm bouwen, elektronische juwelen, audio processors maar ook een robot die m.b.v. sensoren zijn omgeving verkent.

Titel: Make: Electronics
Learning by Discovery
Auteur: Charles Platt
Jaar: 2009
Uitgever: O’Reilly
ISBN: 9780596153748

 

 

 

Guide to Microlife

Op mijn website Thuis Experimenteren heb ik regelmatig melding gemaakt dat ik lid ben van de microscoopverenging NGVM. Bij de microscoopvereniging hebben we regelmatig werkavonden. Op die werkavonden wordt een onderwerp microscopisch verder uitgelicht waaronder monsters zeewater maar ook monsters uit beken, vennen en plassen. Daar vind je dan heel wat levende beestjes in en met wat begeleiding kan het dan redelijk goed lukken om deze te identificeren.  Er is wel literatuur te vinden die je hierbij kan helpen maar eigenlijk zijn dit bijna altijd boeken geschikt voor de meer ervaren microscopist. Ik was dus al een tijdje op zoek naar een boek dat een hulpmiddel kon zijn voor identificatie van microscopisch leven voor de beginnende microscopist. Ik denk dat het boek – Guide to Microlife – een goed hulpmiddel is.

Het boek opent met een uitleg over hoe deze gids gebruikt moet worden.  Vervolgens worden de verschillende habitats  behandeld waar men microleven kan vinden zoals je omgeving thuis, bodem, tuin en bos, de laagjes die men kan zien drijven op stilstaand water, plassen, vennen, meren en rivieren. De bulk van het boek is echter een catalogus van organismen die men onder de microscoop kan vinden gerangschikt in 4 hoofdrubrieken nl bacteriën, schimmels, protisten en microdieren.  Dit alles wordt toegelicht met mooie foto’s en tekeningen. Misschien dat je met deze catalogus niet alles dat je onder de microscoop ziet kunt duiden maar het zal je wel in de goede richting brengen.

Enkele pagina’s worden gewijd aan onderzoeksprojecten die men als microscopist zou kunnen uitvoeren. Een voorbeeld is de vraag of knoflook inderdaad bacteriën kan doden.

In het boek zitten ook 6 appendices die o.a.  meer algemene informatie behandelen zoals hoe een microscoop te gebruiken, technieken die men kan gebruiken om microleven te verzamelen, technieken om microleven te bekijken en hoe microleven vast te leggen op film.

Titel: Guide to Mircolife
Auteurs: Kenneth G. Rainis &Bruce J. Russel
Jaar: 1996
Uitgever: Franklin Watts
ISBN: 0531112667

 

Das Leben im Wassertropfen

Op mijn website Thuis Experimenteren en ook in dit blog heb ik al verschillende malen melding gemaakt dat ik enige jaren geleden lid ben geworden van de microscoopverenging NGVM.  Bij de microscoopvereniging hebben we regelmatig werkavonden. Op die werkavonden wordt een onderwerp microscopisch verder uitgelicht waaronder monsters zeewater maar ook monsters uit beken, vennen en plassen. Daar vind je dan heel wat levende beestjes in en met wat begeleiding kan het dan redelijk goed lukken om deze te identificeren. Als je echter thuis in je eentje bezig bent heb je die begeleiding niet en ben je aangewezen op de literatuur die je verzameld hebt.  Ik had al een oudere uitgave uit de jaren 70 van dit boek maar recentelijk ben ik er achter gekomen dat het boek opnieuw is uitgegeven en weer gekocht kan worden. Zoals de cover al zegt helpt dit boek je bij het identificeren van de microflora en de microfauna die je onder de microscoop kunt waarnemen in monsters die jezelf genomen hebt in je directe omgeving of leven dat jezelf opgekweekt hebt in een hooi infuus. Bacteriën, algen, schimmels, eencelligen (bv pantoffel diertjes) en kleinere diertjes (bv watervlooien) ze komen allemaal aan bod. Identificatie vind plaats via een schema en m.b.v. omschrijvingen en tekeningen van de betreffende organismes aangevuld met foto’s.  Wat mij betreft is het boek een aanrader voor eenieder die wat serieuzer met microscopie aan de slag wil gaan.

Titel: Das Leben im Wassertropfen []
Auteurs: Heinz Streble, Dieter Krauter
Jaar: 2001 (1973)
Uitgever: Kosmos
ISBN: 9783440126349

Een TED talk over `Why eyewitnesses get it wrong`

Degenen die het boek `Mistakes were made but not by me` gelezen hebben zullen een `Aha Erlebnis` hebben als ze naar de TED talk van Scott Fraser getiteld `Why eyewitnesses get it wrong` kijken en luisteren.

In het boek worden o.a. de mentale processen beschreven die mensen ondergaan die kunnen leiden tot het innemen van een standpunt of het nemen van een beslissing die achteraf gezien aantoonbaar fout was. De essentie van het boek gaat echter over de mechanismes die een rol spelen bij het achteraf justificeren van die stellingname en/of beslissing hetgeen kan leiden tot glashard ontkennen of niet aan zichzelf willen erkennen dat men een fout gemaakt heeft. Het moge duidelijk zijn dat deze verdedigings mechanismes bij iedereen optreden, bij sommige echter wat duidelijker dan bij anderen. Het iedere keer opnieuw heilig geloven dat men het juiste standpunt inneemt (ook in het geval dat dat diametraal op een eerder standpunt staat) kan een handige eigenschap zijn voor een beroepspoliticus die iets wil bereiken. Nog compacter samengevat kan men zeggen dat als men dit boek leest men een goed inzicht krijgt in `cognitieve dissonantie`.

De TED talk zelf lijkt in eerste instantie niet helemaal aan te sluiten op het boek. Het verhaal dat verteld wordt gaat over een moord die in 1992 gepleegd werd in de vorm van een `drive by shooting` en waarvoor Francisco Carrillo met twee maal levenslang veroordeeld werd. Deze veroordeling was geheel gebaseerd op getuigenverklaringen. Fraser toonde overduidelijk aan dat de getuigen onder de omstandigheden waarbij de moord plaatsvond (’s-avonds, bij slecht zicht en zelfs met tegenlicht) nooit een gezicht hadden kunnen herkennen. Op basis daarvan werd Carillo na 20 jaar vrijgesproken. Met de uitleg dat ons brein (soms valse) herinneringen creëert wordt min of meer gesuggereerd wordt dat dit een rol gespeeld heeft in deze zaak.

Hoofdstuk 5 in het boek behandeld gerechtelijke dwalingen in de US en daarin worden dan enkele facetten naar voren gebracht die in deze TED talk niet ter sprake komen. Denk hierbij aan zaken zoals vooringenomenheid bij de rechercheurs, het `primen` van getuigen, valse herinneringen, het achterhouden van ontkrachtend bewijs maar vooral de `excuses` die gehanteerd worden (uitzonderingen daargelaten) om maar vooral niet toe te hoeven geven dat men flink de fout is ingegaan.

De zaak Lucia de B. laat zien dit soort gerechtelijke dwalingen ook in Nederland voorkomen.

Het gegeven dat ik het boek gelezen had liet me heel anders naar deze presentatie kijken en deed mij afvragen hoe het zat met al die zaken die in Hoofdstuk 5 behandeld werden.

Auteurs: Carol Tavris and Elliot Aronson
Titel: Mistakes were made (but not by me): Why We Justify Foolish Beliefs, Bad Decisions, and Hurtful Acts
Uitgever: Harcourt
Jaar: 2007 (2008 voor de UK versie)
ISBN: 9781905177219

Mistakes Were Made (but Not by Me)

Auteurs: Carol Tavris and Elliot Aronson
Titel: Er Zijn Fouten Gemaakt (Maar Niet Door Mij): Waarom We Overtuigingen, Slechte Beslissingen En Kwetsend Gedrag Rechtvaardigen
Uitgever: Nieuwezijds
Jaar: 2011
ISBN: 9789057123399

TED:
Scott Fraser: Why eyewitnesses get it wrong – Scott Fraser (2012)    20:51   10-Sep-12   Scott Fraser: Why eyewitnesses get it wrong

Gili – Iedereen Paranormaal

Een van die boeken die al te lang op de stapel nog te lezen boeken lag is het boek van Gili getiteld “Iedereen paranormaal – het zesde zintuig ontmaskerd”. Deze vakantie ben ik er eindelijk aan toe gekomen om het te lezen. Als ik  probeer het boek  in een enkele zin te omschrijven dan zou ik zeggen dat het een mengsel is van autobiografie en doe-het-zelf voor mentalisten.  Een andere opmerking die ik over dit boek zou willen maken is dat het gemakkelijk en vlot leest.

Gili is de artiestennaam van Lieven Gheysen een goochelaar die een show heeft opgebouwd waarin hij optreedt onder het pseudoniem “Tony Chakra”. Tony Chakra demonstreert de ongekende mogelijkheden van de menselijke geest. Gedachtenlezen, telepathie, telekinese, de toekomst voorspellen, Tony laat zien dat hij al deze paranormale gaven beheerst. Alleen… Tony is er ook eerlijk over dat het geen paranormale gaven zijn en dat hij alleen maar gebruik maakt van goocheltrucs. Ook hij heeft mogen meemaken dat, ondanks dat hij deze onthulling doet, er na de show nog steeds mensen zijn die ervan overtuigd zijn dat hij paranormale gaven heeft. Sommige mensen willen nu eenmaal per se geloven.

Een deel van het boek behandelt de ervaringen die Gili heeft opgedaan tijdens zijn carrière en hoe hij zich ontwikkeld heeft. Het boek is verdeeld in drie delen die elk een deel van het mentalistenspectrum behandelen. Het eerste deel gaat over misleiding en geleiding van zintuigen. Je zou zeggen dat dat typisch voor goochelaars is. Gili laat zien dat het ook toepasbaar is op onderwerpen zoals Hypnose, Telepathie, Telekinese, Pendelen en Wichelroedelopen en Healing. Het tweede deel focust op ‘cold reading’ technieken waarbij ook aandacht besteedt wordt aan Tarotkaarten, astrologie en horoscopen en contact opnemen met geesten. Het derde een laatste deel gaat over geheugentrucs, hoe kun je leren moeilijke dingen te onthouden. Al met al komen nog meer onderwerpen aan bod maar men kan gerust stellen dat elke zogenaamd paranormale gave besproken en weerlegd wordt. Soms op zeer vermakelijke wijze.

Wat het boek extra leuk maakt is dat nagenoeg elk hoofdstuk een of meerdere pagina’s bevat met (duidelijke) instructies hoe je het zelf ook kunt doen. Vooral “cold reading” en de geheugentrucjes worden uitgebreid behandeld.

Ook bevat het boek twee interviews met de bekende Sceptici Willem Betz en Johan Braeckman. De moeite waard om even door te lezen.

Zit je midden in een mid-life-crisis en overweeg je om met een nieuwe carrière te beginnen dan kan dit boek een uitstekend startpunt zijn voor een carrière als Mentalist.  Wil je alleen maar scoren op een verjaardagsfeestje of in de kroeg dan kan dit boek je ook helpen. Het is dan wel zo handig de alcoholinname enigszins te beperken aangezien sommige trucs toch een bepaalde mate van vingervlugheid benodigen.

Dit boek is al eens eerder vermeld op “Kloptdatwel?”, die bijdrage was echter erg beknopt. Ik vond het de moeite waard dit boek iets uitgebreider te bespreken.

Wat mij betreft is dit boek een aanrader.

Titel: Iedereen paranormaal – het zesde zintuig ontmaskerd
Auteur:  Gili
Uitgever: Lannoo
Jaar: 2010
3de druk
ISBN13  9789020991246

‘Merchants of Doubt’ en DDT

Een van de activiteiten die we binnen de Skepsis werkgroep Amsterdam ontplooien is op een relaxte manier gezamenlijk een boek lezen en het vervolgens bespreken. Het boek dat we recentelijk gelezen en besproken hebben is: ‘Merchants of Doubt’. Laat ik vooropstellen dat het niet in mijn bedoeling om een volledige boekbespreking te geven. Het boek is al uitgebreid besproken o.a. in Trouw en in het NRC o.a. door Karel Knip (NRC, 3 november 2012).

Voor mijn gevoel is ‘Merchants of Doubts’ een uitstekend voorbeeld van onderzoeksjournalistiek. Het laat, zeer goed onderbouwd, zien hoe een klein groepje (voornamelijk) wetenschappers uit ideologische motieven er een carrière van gemaakt hebben om twijfel te zaaien over allerlei onderwerpen voornamelijk door het wetenschappelijk proces te verdraaien en te misbruiken. Het begint allemaal  met het twijfel zaaien over de schadelijke effecten van sigaretten en is momenteel o.a. gericht om twijfel te zaaien over de wetenschap achter de klimaat problematiek. De eindconclusie lijkt te zijn dat men uit ideologische motieven twijfel probeert te zaaien over het wetenschappelijk proces zelf.

De reden dat ik echter dit stukje schrijf is heeft te maken met een onderwerp dat in het boek behandeld wordt. DDT, Rachel Carson en haar boek “Silent Spring” waarvan men kan beweren dat de publicatie van dit boek het startschot was voor de moderne milieubeweging.

In het boek ‘Merchants of Doubt’ komt ter sprake dat er recentelijk een beweging was die Rachel Carson aanviel en het gebruik van DDT voor malariabestrijding bejubelde. Er is bijna niemand die tegenspreekt dat indertijd DDT, gedurende een relatief korte periode, min of meer een zegen voor de mensheid was. De claim die in deze context gebruikt werd om Rachel Carson in een kwaad daglicht te stellen was dat als DDT nog steeds gebruikt mocht worden in ontwikkelingslanden er wederom miljoenen mensen gered konden worden aangezien DDT indertijd zeer effectief was bij de het uitroeien van malaria in bepaalde gebieden. Als de regeringen van ontwikkelingslanden niet min of meer gechanteerd waren door milieu actiegroepen die weer gesteund werden door Westerse regeringen die weer gingen over ontwikkelingsgelden, om geen DDT meer te gebruiken voor het uitroeien van de malariamug waren er nu nog miljoenen mensen in leven. Daarnaast wordt beweerd dat moderne middelen niet zo effectief zijn als DDT was en nu nog steeds zou zijn.

Terwijl ik het boek aan het lezen was herinnerde ik me dat ik over dit onderwerp met deze argumentatie gelezen had en indertijd vond dat dit alles heel redelijk en aannemelijk klonk. Ik meen me ook te herinneren dat ik me indertijd afvroeg of resistentie niet een rol zou kunnen spelen hetgeen DDT tegenwoordig minder effectief zou maken. Ik heb dat echter niet opgevolgd met wat onderzoek. Als Kritisch Denker heb ik echter ondertussen teveel boeken over valse herinneringen gelezen om deze herinnering daarom ‘unverfroren’ voor waar aan te nemen. Helaas kan ik daarom alleen maar terugvallen op de herinnering dat ik dit deze redenering als aannemelijk heb beschouwd, hetgeen ik wel voor 100% zeker weet aangezien ik het ooit eens in een discussie naar voren heb gebracht.

Laat ik er kort over zijn, in het boek zelf wordt brandhout gemaakt van de door de echte ‘Merchants of Doubt’ (dus niet het boek) gebruikte argumentatie.

Er zijn twee belangrijke redenen voor mij om volledig met de argumentatie die in het boek ‘Merchants of Doubt’ gepresenteerd worden mee te gaan. De eerste was dat er op de man/vrouw gespeeld werd. De persoon Rachel Carson werd in eerste instantie aangevallen en pas in tweede instantie haar beweringen, een klassieke drogreden. In het boek wordt aannemelijk gemaakt dat dit in feite een aanval is op de betrouwbaarheid van de gegevens die via een wetenschappelijk proces verzameld zijn. Voor mij persoonlijk misschien nog belangrijker was eigenlijk dat ik recentelijk in een kringloopwinkel een oud Biologie boek uit 1975 tegenkwam, ver voor de introductie van Internet (Biologie 5v; H.H. Kreutzer & A.A.G. Oskamp; Wolters Noordhoff; 1975; ISBN: 9001505368; p. 235). Daaraan werd al vermeld DDT niet meer zo effectief was. Ik citeer: ‘Al spoedig bleek DDT echter niet onbeperkt toepasbaar. Binnen de te bestrijden insectensoorten komen mutanten voor die DDT-ase kunnen maken, een enzym dat DDT omzet in een niet giftige stof. Deze mutanten waren in het nieuwe milieu in het voordeel boven hun soortgenoten, zodat zij deze laatste na korte tijd geheel verdrongen (…). Bespuiting met DDT had nu geen succes meer.’ Dit is een van de argumenten, met nog meer onderbouwing, die ook in het boek ‘Merchants of Doubt’ naar voren gebracht worden en het gegeven dat ik deze informatie bevestigd heb gevonden in een pre-Internet tijdperk leerboek, laat mij er een grote weegfactor aan toekennen. (Als ’grumpy old man’ ben ik nu ook min of meer verplicht om te zeggen dat ze in die tijd betere en meer gedegen leerboeken maakten).

Het is trouwens interessant om te kunnen constateren dat men in het artikel over DDT op de Nederlandstalige Wikipedia kan lezen: “Het verbieden van DDT als middel bij de malariabestrijding heeft dan ook vele doden tot gevolg gehad.” Op de Engelstalige Wikipedia artikel over DDT kon ik deze zin echter niet vinden. De Engelstalige versie is ook uitgebreider en duidelijk iets kritischer m.b.t. het gebruik van DDT en ondersteunt veel van de argumenten die in het boek naar voren gebracht worden.

Al met al kan ik dit alleen maar als een goede les beschouwen voor iemand die kritisch probeert te denken. Om het maar met Lenin te zeggen: “Vertrauen ist Gut, Kontrolle ist Besser!”. Neem niets zo maar voor waar aan, controleer altijd!. En dit laatste geld vooral als ideologie een rol speelt.

Merchants of Doubt
Naomi Oreskes & Erik M. Conway
Bloomsbury Press
2010
ISBN: 9781608193943

Kritisch denken

Kritisch denken is een hoorcollede van Johan Braeckman over het ontwikkelen van heldere ideeën en argumenten.

Helder, kritisch denken is lastiger dan het lijkt. Mensen zijn geneigd om onterechte verbanden te leggen, patronen te herkennen die niet bestaan en toevallige gebeurtenissen als betekenisvol te zien. We hebben moeite om rationeel over waarschijnlijkheid na te denken en vertrouwen meer op anekdotische verhalen dan op wetenschappelijk onderzoek. Johan Braeckman gaat in op de psychologische factoren die het kritisch denken bemoeilijken en verduidelijkt hoe we correcter kunnen leren denken en ons kunnen behoeden voor foute vormen van redeneren.

Over de spreker

Prof. dr. Johan Braeckman doceert filosofie aan de Universiteit Gent en was ‘Socrates hoogleraar’ aan de Universiteit van Amsterdam. Hij publiceerde o.a. Darwins moordbekentenis en, samen met prof. Etienne Vermeersch, De Rivier van Herakleitos. Een eigenzinnige visie op de wijsbegeerte. Eerder verscheen van hem het hoorcollege Darwin en de evolutietheorie.

ISBN/EAN :                       9789085309215
Publicatiedatum :          2010
Bindwijze:                       Audio CD
Auteur:                            Johan Braeckman

Kritisch denken